Wielkopolski Kurator Oświaty -materiały kuratoryjne –  Niezbędnik dla Rodziców, Nauczycieli i Uczniów

Uczeń w przyjaznej i bezpiecznej szkole

1. Poprawa bezpieczeństwa uczniów nie tylko w szkole, ale i poza nią – to główny cel programu „Bezpieczna+”. W 2015 roku na realizację programu rząd przeznaczył 15 mln zł. Na każdy kolejny rok (2016-2018) zostanie przeznaczone po 20 mln zł.
2. Od 1 września 2015 r. ze szkolnych sklepików zniknie śmieciowe jedzenie. Na terenie szkoły lub placówki będą mogły być sprzedawane wyłącznie produkty spełniające określone wymagania.
3. W roku szkolnym 2015/2016 zostaną udostępnione na otwartej platformie bezpłatne e-podręczniki przeznaczone do 14 przedmiotów ogólnokształcących na wszystkich etapach edukacyjnych (62 e-podręczniki w podziale na kolejne klasy szkoły podstawowej, gimnazjum i szkoły ponadgimnazjalnej). E-podręczniki będą dostępne online, w każdym miejscu i każdym czasie dla uczniów, nauczycieli i wszystkich innych osób zainteresowanych korzystaniem z nich. Będą działać na urządzeniach stacjonarnych i mobilnych.
4. Ponad 10 tys. szkół złożyło wnioski w ramach programu „Książki naszych marzeń”. Łączna kwota dotacji z budżetu państwa to ponad 16 mln zł. Za te pieniądze szkolne biblioteki będą kupować książki wybierane przez uczniów, bliskie ich doświadczeniom w poznawaniu i rozumieniu współczesnego świata.
5. Uczniowie klas III szkoły podstawowej oraz klas III ogólnokształcącej szkoły muz. I st., a także uczniowie, którzy kontynuują naukę według nowej podstawy programowej na poziomie klasy IV technikum otrzymają w ramach programu rządowego „Wyprawka szkolna” pomoc w formie dofinansowania zakupu podręczników i materiałów edukacyjnych (pomoc będzie przysługiwała uczniom pochodzącym z rodzin, w których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 574 zł oraz uczniom pochodzącym z rodzin niespełniających kryterium dochodowego na podstawie decyzji dyrektora szkoły, uwzględniającej lokalne warunki ekonomiczne i społeczne).
6. W 2015 r. uczniowie z rodzin dotkniętych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi mają prawo do zasiłku losowego na cele edukacyjne lub do wyjazdu edukacyjno-terapeutycznego albo nieodpłatnych zajęć opiekuńczych i zajęć terapeutyczno-edukacyjnych.
7. Uczeń nie musi być zwolniony z uczestnictwa w zajęciach wychowania fizycznego – może być zwolniony z wykonywania tylko niektórych ćwiczeń lub grup ćwiczeń, wskazanych przez lekarza.
8. Uczeń-cudzoziemiec będzie miał prawo przystąpienia do sprawdzianu i egzaminu gimnazjalnego w warunkach i formie dostosowanych do jego potrzeb (m.in. dostosowany arkusz egzaminacyjny, wydłużony czas  przeprowadzania egzaminu, możliwość korzystania ze słownika dwujęzycznego).
9. Absolwent-cudzoziemiec będzie miał prawo przystąpienia do egzaminu maturalnego (z wyjątkiem języka polskiego i języka obcego nowożytnego) w warunkach dostosowanych do jego potrzeb.
10. Prace maturalne uczniów ze zdiagnozowaną dyskalkulią będą sprawdzane centralnie w zespole egzaminatorów z udziałem specjalisty–terapeuty z zakresu dyskalkulii i akalkulii.
11. Dla uczniów przechodzących do innej szkoły (tj. zmieniających szkołę tego samego lub innego typu) zostały określone zasady dotyczące uzupełniania różnic programowych.

Prawa rodziców

1. Bezpłatne podręczniki, materiały edukacyjne oraz materiały ćwiczeniowe przeznaczone do obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego otrzymają również uczniowie klasy IV szkoły podstawowej i klasy I gimnazjum.
2. Rodzice mogą wyrazić opinię o zestawie podręczników i materiałów ćwiczeniowych zaproponowanych przez nauczycieli.
3. Na wniosek rodzica rada pedagogiczna może postanowić o powtarzaniu klasy przez ucznia klasy I-III szkoły podstawowej ze względu na jego poziom rozwoju i osiągnięć w danym roku szkolnym lub stan zdrowia. Wniosek musi zaopiniować wychowawca oddziału.
4. Rodzice uczniów mogą zdecydować o tzw. nauczaniu domowym i złożyć wniosek w dowolnym momencie roku szkolnego.
5. Rodzice będą musieli być informowani o każdym spotkaniu zespołu nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów, opracowujących indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny.

Rodzicu, pamiętaj!

1. Uczniowie w klasach I-III szkoły podstawowej mają prawo do swobodnej organizacji zajęć; lekcje nie muszą trwać 45 minut.
2. Szkoły nie mogą pobierać opłat od rodziców za korzystanie z dziennika elektronicznego.
3. Uczniowie mają prawo do prac domowych dostosowanych do ich możliwości. Rodzice uczniów mogą współpracować z nauczycielem w tym zakresie.
4. Uczniowie mają zagwarantowaną w ustawie możliwość odrabiania pracy domowej podczas pobytu w świetlicy oraz korzystania z zajęć dostosowanych do ich zainteresowań.
5. Rodzice mają prawo do informacji o treści nauczania przedmiotu Wychowanie do życia w rodzinie.
6. Od dwóch lat rodzice mają zagwarantowane ograniczenie wysokości opłat pobieranych przez publiczne przedszkole. Co najmniej 5 godzin dziennie jest bezpłatnych, a za kolejne godziny rodzice płacą maksymalnie 1 zł.
7. Możliwe jest odroczenie nauki w pierwszej klasie szkoły podstawowej tylko na wniosek rodzica, poparty opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej; dyrektor nie może odmówić odroczenia.
8. Rodzice sześciolatków już po rozpoczęciu roku szkolnego (do końca grudnia) mogą odroczyć obowiązek szkolny i przenieść dziecko do przedszkola – potrzebna będzie opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej.
9. Rodzice nie muszą obowiązkowo ubezpieczać dzieci w szkołach, także w czasie wycieczki i imprezy szkolnej organizowanych w kraju, ponieważ ubezpieczenie wypadkowe NNW jest dobrowolne dla wszystkich.
10. Rodzic lub pełnoletni uczeń mają prawo do otrzymania opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej w określonym w przepisach terminie (30 dni od złożenia wniosku, w uzasadnionych przypadkach 60 dni).
11. Uczeń ma prawo do otrzymania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach bez konieczności posiadania opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Wystarczy rozpoznanie dokonane przez nauczyciela lub specjalistę w przedszkolu lub szkole.
12. Rodzic lub pełnoletni uczeń mają prawo do uczestniczenia w opracowaniu i modyfikacji indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego oraz dokonywaniu oceny poziomu funkcjonowania ucznia. Rodzic ma prawo do otrzymania kopii programu na jego wniosek.
13. Rodzic dziecka niepełnosprawnego lub pełnoletni uczeń mają prawo wnioskować o współpracę poradni psychologiczno-pedagogicznej z przedszkolem, szkołą lub placówką w określeniu niezbędnych do nauki warunków, sprzętu specjalistycznego i środków dydaktycznych, w tym wykorzystujących technologie informacyjno- komunikacyjne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne niepełnosprawnego ucznia.
14. Na mapie szkół (www.6latki.men.gov.pl) rodzice znajdą podstawowe informacje o wybranej placówce oraz link prowadzący do jej strony internetowej. W tym samym miejscu zamieszczone zostały ankiety, w których dyrektorzy, rady rodziców i wizytatorzy oceniali stan przygotowania podstawówek na przyjęcie dzieci, w tym na przyjęcie sześciolatków.
15. Za zajęcia dodatkowe prowadzone przez przedszkole rodzice nie ponoszą dodatkowych opłat.
16. Przedszkole nie może pobierać dodatkowych opłat na zakup np. środków czystości, artykułów papierniczych wykorzystywanych na zajęciach itp.
17. Rodzice mają wpływ na realizowane w przedszkolach i szkołach programy wychowawcze.
18. Dzieci w przedszkolach mogą uczyć się języka mniejszości narodowych, etnicznych lub języka regionalnego w oparciu o treści dostosowane do ich wieku (podstawa programowa wychowania przedszkolnego została uzupełniona w zakresie dotyczącym przygotowania dzieci do nauki języka mniejszości narodowych, etnicznych oraz języka regionalnego).
19. W Regionalnych Programach Operacyjnych na lata 2014-2020 zagwarantowano środki (łącznie 930 mln euro) na wsparcie i rozwój kształcenia zawodowego. Są to środki m.in. na organizację staży i praktyk u pracodawców dla uczniów szkół zawodowych.
20. Na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej znajduje się Mapa szkół prowadzących kształcenie zawodowe zawierająca informacje o szkołach z całego kraju oraz zgłaszane przez pracodawców propozycje miejsc odbywania kształcenia praktycznego w ich firmach.

Dyrektorzy i nauczyciele

1. Od klasy IV szkoły podstawowej nauczyciele mogą stosować ocenę opisową w przypadku ocen bieżących i klasyfikacyjnych, ze wszystkich bądź wybranych przedmiotów – jeśli statut szkoły tak przewiduje.
2. Przy ustalaniu oceny z zajęć wychowania fizycznego, oprócz wysiłku wkładanego przez ucznia w wykonywanie ćwiczeń, nauczyciel bierze również pod uwagę systematyczny udział ucznia w zajęciach oraz jego aktywność w działaniach szkoły na rzecz kultury fizycznej.
3. Od 1 września roku szkolnego 2015/2016 będą obowiązywać przepisy określające rodzaje zajęć rewalidacyjnych, które powinny być w szczególności uwzględnione w indywidualnych programach edukacyjno-terapeutycznych opracowywanych dla uczniów niewidomych, niesłyszących, z afazją lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.
4. Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia będzie dokonywana co najmniej dwa razy w roku szkolnym.
5. Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny będzie musiał być opracowany w terminie:
   1. do 30 września roku szkolnego, w którym dziecko lub uczeń rozpoczyna od początku roku szkolnego realizowanie wychowania przedszkolnego albo kształcenie specjalne odpowiednio w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub ośrodku;
   2. 30 dni od dnia złożenia w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub ośrodku orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, albo
   3. 30 dni przed upływem okresu, na jaki został opracowany poprzedni program – w przypadku, gdy dziecko lub uczeń kontynuuje wychowanie przedszkolne albo kształcenie odpowiednio w danym przedszkolu, danej innej formie wychowania przedszkolnego, danej szkole lub danym ośrodku.
6. Będzie możliwość, za zgodą organu prowadzącego, zmniejszenia liczby dzieci w oddziale integracyjnym przedszkola lub liczby uczniów w oddziale integracyjnym szkoły w stosunku do liczby określonej obecnie w przepisach rozporządzenia w sprawie ramowych statutów publicznych szkół.
7. Niepubliczne placówki: młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze, ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze oraz bursy będą zobowiązane do stosowania przepisów w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad opłat wnoszonych przez rodziców.
8. Wyżej wymienione placówki będą musiały stosować również przepisy w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.
9. W klasie pierwszej nie może być więcej niż 25 uczniów. Szkoła może przekroczyć ten limit i stworzyć klasę maksymalnie 27-osobową, jednak wtedy musi zatrudnić asystenta nauczyciela.
10. Jeśli w szkole jest więcej niż jeden oddział klasy pierwszej, wówczas dobór dzieci w oddziale powinien uwzględniać ich wiek, tak żeby był możliwie zbliżony.
11. Od 1 stycznia 2016 r. poradnie psychologiczno-pedagogiczne, placówki doskonalenia nauczycieli oraz biblioteki pedagogiczne będą realizować powierzone im zadania uwzględniając potrzeby szkoły.
12. Od 1 września 2015 r. zaczną obowiązywać wymagania wobec szkół i placówek, dotyczące tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej. Wymagania te dotyczą:
    – efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz realizacji celów i zadań statutowych,
    – organizacji procesów kształcenia, wychowania i opieki,
    – tworzenia warunków do rozwoju i aktywności uczniów,
    – współpracy z rodzicami i środowiskiem lokalnym,
    – zarządzania szkołą i placówką.
    Spełnianie wymagań jest obowiązkiem szkoły, a sposób, w jaki szkoła realizuje poszczególne wymagania, zależy od jej autonomicznych decyzji.

Dyrektorze pamiętaj!

1. Dyrektor szkoły ma prawo do korzystania z obsługi prawnej zapewnianej przez JST.
2. Nauczyciel ma pełną swobodę w organizacji zajęć dla najmłodszych uczniów; w klasach I-III szkoły podstawowej nie obowiązuje porządek 45 minutowych lekcji.
3. Uczniowie mają prawo do miejsca w bursie w kolejnych latach edukacji bez konieczności corocznej rekrutacji.
4. Nauczyciel kształcenia zintegrowanego nie będzie musiał wskazywać w dokumentacji szkolnej liczby godzin, którą przeznaczył na poszczególne obszary edukacji wczesnoszkolnej.
5. Nauczyciel od roku szkolnego 2014/2015 ma możliwość wypełniania arkuszy ocen przy pomocy komputera, nie jest zobowiązany do wpisywania w dzienniku zajęć powtarzających się danych (np. adresowych) oraz prowadzenia innych dodatkowych dokumentów, w których ocenia się uczniów.
6. Nauczyciele zatrudnieni w publicznych: przedszkolach, szkołach i placówkach mogą w ramach stosunku pracy prowadzić zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz w ramach programów  finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Za każdą godzinę prowadzenia tych zajęć przysługuje im wynagrodzenie w wysokości ustalonej tak jak za godzinę ponadwymiarową. Zajęcia te nie są wliczane do tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz.
7. W szkole lub placówce publicznej, w celu realizacji zajęć w ramach programów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, może być zatrudniony nauczyciel, który nie realizuje w tej szkole lub placówce tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych tzw. pensum. Nauczyciel taki musi posiadać kwalifikacje do danych zajęć. Przed nawiązaniem stosunku pracy jest obowiązany przedstawić dyrektorowi szkoły lub placówki informację z Krajowego Rejestru Karnego. Nauczyciela zatrudnia się na zasadach określonych w Kodeksie pracy, z tym że za każdą godzinę prowadzenia zajęć nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie nie wyższe niż wynagrodzenie za jedną godzinę prowadzenia zajęć jak za godzinę ponadwymiarową dla nauczyciela dyplomowanego posiadającego wykształcenie wyższe magisterskie i realizującego tygodniowy obowiązkowy
   wymiar godzin zajęć według tabeli w ustawie – Karta Nauczyciela.
8. Nauczyciele klas I-III szkoły podstawowej oraz nauczyciele świetlicy szkolnej zyskali prawo dodatkowego wsparcia ze strony asystenta nauczyciela. Do zadań asystenta należy wspieranie nauczyciela lub osoby niebędącej nauczycielem, prowadzących zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, lub wspieranie wychowawcy świetlicy. Asystent wykonuje zadania wyłącznie pod kierunkiem nauczyciela, osoby niebędącej nauczycielem lub wychowawcy świetlicy. Asystentowi nie powierza się zadań określonych dla nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej zatrudnianych dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego oraz współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Asystent nauczyciela posiada wykształcenie co najmniej na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej oraz przygotowanie pedagogiczne. Asystenta zatrudnia się na zasadach określonych w Kodeksie pracy, z tym że wynagrodzenie ustala się nie wyższe niż przewidziane dla nauczyciela dyplomowanego.

Planowane zmiany

1. Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne będą musiały wydawać orzeczenia w określonych terminach; obecnie uzyskanie orzeczenia czasami trwa wiele miesięcy.
2. Od 1 stycznia 2016 r. do zadań poradni psychologiczno-pedagogicznych i bibliotek pedagogicznych będzie należało organizowanie i prowadzenie wspomagania przedszkoli, szkół i placówek wyłącznie w zakresie wynikającym ze specyfiki pracy poradni i biblioteki.